tugba

KAN NAKLİ VE KAN GRUPLARI
Yaralanma ve cerrahi müdahaleler sonucu bir kişi çok fazla kan kaybederse, o kişiye kan nakli yapılabilir. Verici olarak adlandırılan sağlıklı kişiden alınan kan, hastanın toplardamarlarından birine verilir. Vericinin yarım litre kadar kan kaybetmesinin sağlık açısından zararı yoktur.
Kan nakli yapılacak kişi, herkesten kan alamaz. Bunun sebebi kan uyuşmazlığıdır. Alıcı ve vericiler aynı anda birbiriyle uyuşan kan gruplarına sahip olmalıdır. Eğer bu sağlanmazsa alıcı ve vericinin kanları etkileşerek alyuvarların çökelmesine neden olur ve kan damarları tıkanır. Bu durum alıcının ölümüyle sonuçlanır.
İnsanlarda A, B, AB ve 0 olmak üzere 4 çeşit kan grubu vardır. Kan grupları alyuvarların yüzeyinde bulunan antijenlere göre belirlenir. Ayrıca her grubun kan plazmasında kendine has antikorları vardır.
A Kan Grubu: Alyuvarlarında A antijeni, kan plazmasında ise anti-B antikoru (B çökelticisi) bulunur.
B Kan Grubu: Alyuvarlarında B antijeni, kan plazmasında anti-A antikoru (A çökelticisi) bulunur.
AB Kan Grubu: Alyuvarlarında hem A hem B antijeni bulunur. Kan plazmasında ise çökeltici madde yoktur.
0 Grubu: Alyuvarlarında hiç antijen taşımazlar, kan plazmasında ise hem anti-A hem anti-B antikorları (hem A hem B çökelticisi) bulunur.
· Bir insan kanında hangi antijen varsa o kan grubundandır.
· Kişi asla aynı harfli antijen ve antikoru taşımaz veya kendi antijeniyle aynı harfli antikor taşıyan kişiden kan alamaz. Aksi halde kanda çökelme olur, kan damarları tıkanır ve alıcı ölür. Örneğin;
Alıcı Verici
1- A (antikoru B) B (antijeni B) çökelme olur
2- AB (antikoru yok) A (antijeni A) çökelme olmaz
3- AB (antikoru yok) B (antijeni B) çökelme olmaz
4- AB (antikoru yok) 0 (antijeni yok) çökelme olmaz
5- 0 (antikoru A ve B) A (antijeni A ) çökelme olur
6- 0 (antikoru A ve B) B (antijeni B ) çökelme olur
7- 0 (antikoru A ve B) AB (antijeni A ve B) çökelme olur



Kan Alış- Verişi

AB
GENEL ALICI

AB


A A B B

0
GENEL VERİCİ







0
Kan grubu
Alyuvarda
antijen
Plazmada
antikor

A


A antijeni
Anti-
B antikoru

B

B antijeni
Anti-
A antikoru

AB

A ve B

--------

0

------
Anti-anti
A ve B

Bir kişinin kan grubu, bir damla kanını anti- A ve anti- B serumuyla karıştırarak saptanır. Kişi AB grubundaysa her iki serumda da çökelme olur. 0 kan grubu hiçbir serumda çökelmez. A kan grubu yalnızca anti- A serumunda, B kan grubu yalnızca anti- B serumunda çökelir.
Kan uyuşmazlığında ikinci bir etken daha vardır, bu da, kanda Rh faktörü olarak adlandırılan antijeni bulundurma durumudur. Kanı Rh faktörüne göre de 2 gruba ayırabiliriz:
1.Rh (+)→ Kanın yapısında Rh antijeni bulunduranlar bu grubu oluşturur.
2.Rh (-) → Kanın yapısında Rh antijeni bulundurmayanlar bu grubu oluşturur.
Kan grubu Rh (+) olan bir kişi kan grubu Rh (-) olan bir kişiye kan veremez.

O halde: ANNE BABA BEBEK
Rh+
Rh+
Rh-
Rh+
rh-
Rh+
rh-
rh-
rh-
rh-
Rh+
Rh+

Rh (+) , Rh (+) ‘ya kan verebilir.
Rh (+) , Rh (-) ‘ye kan veremez.
Rh (-) , Rh (+) ’ya kan verebilir.
Rh (-) , Rh (-) ‘ye kan verebilir.

Anne ve bebek arasında kan uyuşmazlığı

__________________