YitiK

OKUL ÖNCESİ EĞİTİM KURUMLARI

Çocuğun yaşamının ilk beş yılındaki eğitimine de en az beslenmesi veya sağlığı kadar önem verilmeye başlanması, 20. yüzyılın uygar toplumlarının eğitimsel açıdan kanımızca en belirgin özelliklerinden biri olarak kabul edilebilir.

Doğumu izleyen ilk yılların gelişmesi ve eğitimindeki öneminin anlaşılması, ailenin görev ve sorumluluklarını da büyük ölçüde arttırmıştır. Okul öncesi dönemdeki çocuğun, öncelikle sağlıklı bir bakım ve beslenmeye ihtiyacı vardır. Bunun yanında anne ve babası ile kuracağı duygusal bağlar, onun neşeli, zevkli, hoş, sevgi dolu bir insan olması yolunda önemli etkenlerdir.

Çocuğun okul öncesi dönemdeki çeşitli ihtiyaçlarını karşılayabilmek, bugünkü bilimsel ve teknolojik gelişmelerin sağladığı imkânlarla artık yalnız başına ailenin başaracağı bir konu olmaktan çıkmış durumdadır. Okul öncesi eğitim kurumları, günümüzde ailelere gerekli eğitim desteğini sağlayan, yol gösteren, sorumluluklarını belirli ölçüde azaltabilecek temel kuruluşlar olarak çok önemli bir işlevi yerine getirmektedir.

Okul öncesi kurumlar, gelişen toplumlarda giderek resmi okul sisteminin bir parçası haline gelirken, devlet, yerel yönetimler, vakıflar, gönüllü özel kişi ve kuruluşlar okul öncesi eğitim kurumu açıp çalıştırmaktadırlar. Böylece çalışan kadının çocuğuna güvenli bir bakım ve eğitim hizmeti sağlanmasına yardımcı olurken; büyük şehirlerin apartman tipi konutlarında, giderek daha fazla çekirdek haline dönüşen aile ortamlarında azalan sosyal ilişki imkânlarını hem çocuğa hem de yer yer anneye sağlamak açısından çok önemli işlevler görmektedirler.

Bir okul öncesi eğitim kurumunun ideal nitelikleri genelde o ülkede okul öncesi eğitimin temel amaçları ile çok yakından ilgilidir. Ayrıca çağ nüfusunun genel nüfus içindeki yeri, genel ve yerel bütçeden ne kadar kaynak aktarıldığı, çalışan kadınların sayısı vb. durumlar okul öncesi eğitim kurumlarının niteliklerini ve çalışma şartlarını büyük ölçüde etkiler.

OKUL ÖNCESİ EĞİTİMİN AMAÇLARI:

Okul öncesi eğitimin evrensel amaçları olarak sayılabilecek görüşler, OMEP’in (Dünya Uluslar arası Okul Öncesi Eğitimi Örgütü) uzun süre başkanlığını yapan, ünlü eğitimci Mialaret tarafından şöyle ifade edilmiştir.

Toplumsal Amaçlar:

• Çalışan kadınların çocuklarına bakmak
• Her çocuğa eğitim sağlamak ve onların bireysel gelişmelerine katkıda bulunmak
• Çocukların birbirleriyle ve başkalarıyla ilişki içinde bulunmasına, sosyalleşmesine çok önemli katkıda bulunmak.

Eğitici Amaçlar:

• Çocuğun duyu organlarını eğitmek, çevreye olan duyarlılığını arttırmak(renge, sese, estetiğe…)
• Gelişimsel Amaçlar:
• Çocuğun doğal gelişimini temel alarak, gelişimle ilgili tecrübelerine önem vermek.
• Türkiye’de Okul Öncesi Eğitimin Temel Amaçları:
• Okul öncesi eğitimin amaçları, Milli Eğitim’in genel amaç ve temel ilkelerine uygun olarak şöyle özetlenebilir:
• Çocukların bedensel, zihinsel, duygusal ve sosyal yönden gelişmelerini, temel alışkanlıklar kazanmalarını sağlamak (gelişimsel amaçlar)
• Her fırsattan faydalanarak çocukların millî, manevî, ahlakî, kültürel ve insanî değerlere bağlılığının gelişmesine yardımcı olmak (eğitici ve toplumsal amaçlar)
• Atatürk, millet, vatan ve bayrak sevgisini kazandırmak (toplumsal amaçlar)
• Çocuğun benlik kavramının gelişmesine, kendini ifade etmesine, bağımsızlığını kazanmasına ve özdenetimini sağlamasına imkân tanımak (gelişimsel ve eğitici amaçlar)

OKUL ÖNCESİ EĞİTİM KURUMLARININ GEREKÇESİ:

Geçmişten günümüze bakıldığında, okul öncesi eğitim kurumlarını gerekli kılan nedenler ülkeden ülkeye farklılık göstermekle birlikte, pek çok ortak sebep de dikkati çekmektedir. Bu sebepler şöyle özetlenebilir:

• Geniş aileden çekirdek aileye dönüşen aile yapısı,
• Köyden kente gelişle birlikte akraba ve yakınlarının çocuk bakımı ile ilgili desteğinin azalması,
• Kadınların artan eğitim düzeyi ve bununla birlikte evin dışında çalışma fırsatlarının artması,
• Kültürel eşitsizliklerin eğitimde fırsat eşitliğini engelleyici yönünün dengelenmesi,
• Özellikle şehirleşme ile birlikte artan sınırlı mekânlara sahip apartman tipi yaşama geçilmesi, böylece çocukların yaşıtları ile birlikte bulunmalarının ve hareket imkânlarının da büyük ölçüde sınırlanması,
• Ailelerin, çocuklarının eğitiminde bazı yetersizliklerinin bulunduğunu fark etmeleri,
• Çocuk psikologlarının araştırmalarından ortaya çıkan sağlık ve büyüme ile ilgili yeni bilgi ve fikirler.
• Bugün gelişmiş veya gelişmekte olan diye nitelenen tüm ülkelerde okul öncesi eğitim çok kere zorunlu eğitimin dışında tutulmakla birlikte, eğitim sistemlerinin en alt basamağını oluşturacak şekilde sistem içindeki yerini almış bulunmaktadır.

YitiK

Kurumsal okul öncesi eğitim , amaçları gerçekleştirebilecek fiziksel ortam, program, öğretmen ve yönetici niteliklerine sahip olmalıdır.

Fiziksel ortam:
Okul öncesi eğitim kurumları plânlanırken, çocukların eğitiminde oyunun önemli bir yeri olduğu ve oyunun paylaşma, sırasını bekleme, diğer çocuklarla anlaşma yollarını öğrenebilmek için gerekli olduğu düşünülmelidir. Çocuk serbestçe hareket edebileceği, kendi ihtiyaçlarını yardımsız karşılayabileceği bir mekâna ihtiyaç duyar. Bunlar dikkate alınarak plânlanmış bir okul öncesi eğitim kurumunda, çocukların büyük ve küçük kaslarını geliştirici evcilik oyunları, kitap, sanat, fen ve doğa çalışmalarını yapabilecekleri açık ve kapalı oyun alanları bulunmalıdır. Yemek, uyku alanı ve tuvaletler çocukların ihtiyaçlarına göre plân içinde yerleştirilmelidir. Bunlar dışında depo, öğretmenler için çalışma, toplantı ve dinlenme odaları, sağlık odası, yönetici odası, gözlem odası, veli görüşme odası, oyuncak yapım ve tamiri için atölyenin de bulunması gerekmektedir.

• İyi bir okul öncesi kurumda mekân şu özelliklere sahip olmalıdır:
• Çocuğa rahatça hareket imkânı vermeli,
• Kaza ihtimalinden uzak olmalı,
• Etkinlikleri gerçekleştirirken yapılacak çalışmalara kolaylık ve rahatlık sağlanmalı,
• Bireysel grup ve faaliyetlerine ve aynı zamanda topluluk duygusunun oluşmasına imkân vermeli,
• Estetik olarak hoş ve zevkle düzenlenmiş olmalıdır.
• Eğitim ortamının zenginleştirilmesi ancak uygun materyallerle olabilir. Bu nedenle materyaller;
• Güvenli ve sağlam,
• Geniş ölçüde yapılandırılmamış ve çocukların kendi özel nesnelerini oluşturmaya imkân veren,
• Çok yönlü ve pek çok etkinlikte kullanılabilen,
• Doğal çevreden sağlanabilen,
• Öğretmenler, çocuklar veya toplumdaki diğer kişiler tarafından yapılmış olan,
• Bireysel ve grup etkinliklerinde kullanılabilen,
• Bireysel öğrenme biçimleri ve gelişim aşamalarındaki farklılıkları karşılayabilecek nitelikte,
• Çocukların kültürel ortamları ile uyumlu olmalıdır.

İç Mekân:

İç mekân, özellikle plânlanmış eğitim faaliyetlerinin gerçekleştirildiği bir alandır. Bunun için programa uygun olarak çocuğun seçim yapabileceği etkinlik köşeleri hazırlanmalıdır.

Bir okul öncesi eğitim kurumunun iç mekânında yer alabilecek başlıca köşeler şunlardır:

• Evcilik Köşesi: Bebekler, bebek arabaları, eski elbiseler, şapkalar, çantalar, çeşitli eşyalar içeren sandık, küçük bir kilim vb. bulunmalıdır.
• Blok Köşesi: Muhtelif ebatta, parça- bütün ilişkisi göz önüne alınarak hazırlanmış tahta bloklar. Hayvan figürleri.
• Sanat Köşesi: Resim sehpası, silinebilir masa ve sandalyeler, boyalar, kalın uçlu ve ispirtolu kalemler, boya fırçaları, makas, yapıştırıcı, çeşitli kalıplar vb.
• Kitap Köşesi: Kitap rafları, resimli ansiklopediler
• Fen ve Doğa Köşesi: Bitkiler, çiçekler, çimlendirilmiş sebzeler, balık, kuş gibi hayvanlar, büyüteç, mikroskop, termometre vb.
• Sessiz Köşe: Oturulabilecek rahat yastık ve minderler.
• Masa Oyunları Köşesi: Yap- Boz, lego, boncuklar, kart oyunları, tombala, geometrik şekiller…
• Müzik Köşesi: Piyano veya org, tef, zil, çelik üçgen, vurmalı çalgılar, kasetler, müzik seti…
• Serbest Köşe: Doktor ve manav malzemeleri, marangoz tamir setleri, kaşık, çatal, bıçak, bardak…
• Kukla Köşesi: Bebekler, el kuklaları, parmak kuklaları, ipli kuklalar, kukla perdesi…

Dış Mekân ( Bahçe ve Üstü Kapalı Oyun Alanı)

Bir okul öncesi kurumda dış mekân ve donanımı çocukların gelişimi yönünden en az iç mekân ve buradaki malzemeler kadar önemlidir. Okul öncesi kurum açmayı plânlayanların, uygun büyüklükte bir bahçenin varlığı kadar, dış mekânda çocukların rahatça ve tehlikesizce kullanabilecekleri, özellikle büyük kas gelişlimi için yararlı araç gerecin yer almasına da dikkat etmeleri de gereklidir.

Klasik açık oyun alanında, hareket etmeyen ve genellikle metalden yapılmış kaydırak, tırmanma merdiveni, tahterevalli, salıncak vb. materyaller bulunur. Oysa bunun dışında az yapılanmış, değiştirilebilen oyuncaklar da bulunmalıdır. Bu oyuncaklar arasında; oyun evi, araba, kayık, tren, otobüs, kamyon, kum havuzu, tırmanma ağı, ip, merdiven…..sayılabilir.
Program :

Okul öncesi eğitim programları, o ülkedeki yaygın eğitim görüşüne ve buna bağlı olarak okul öncesi eğitimle gerçekleştirilmesi düşünülen amaçlara göre şekillenir. Bugün en etkili okul öncesi eğitim programlarının, çocuğun başlattığı etkinliklerine daha fazla yer veren programlar olduğu kabul edilmektedir.

İyi ve etkili bir okul öncesi programda, çocuklarla çocuklar, öğretmenlerle çocuklar, öğretmenlerle anne- babalar birbirleriyle sosyal, duygusal ve bilişsel gelişmeyi sağlayıcı bir etkileşim içinde bulunmalıdır.

Okul öncesi eğitim programının;

• Çocukların yaş gruplarına, gelişim düzeylerine, kurum amaçlarına, çevrenin ihtiyaçlarına göre hazırlanmasına,
• Günlük uygulama süresine (tam gün, yarım gün, saatlik uygulamalar)
• Öğrenci merkezli olmasına,
• Çocukların duygusal, sosyal, bilişsel, fiziksel, yaratıcılık ve diğer gelişimlerini destekleyecek türden olmasına,
• Faaliyetlerin önemli bir bölümünün oyunlar şeklinde gerçekleştirilmesine,
• Paylaşma, şarkı söyleme, dans etme, müzik dinleme, dramatizasyon etkinliklerine yer verilmesine,
• Çocuktaki doğal yaratıcılığı destekleyici ve geliştirici bir tutumla yapı- inşa oyunlarına, sosyal öğrenmelere, keşfetme, icat etme çalışmalarına imkân vermesine,
• Okul dışı çevrenin de eğitim çevresi olarak kullanılmasına,
• Çocuklara toplumsal değer yargıları kazandırmak için, doğruluk, başkalarına hizmet, yardım etme, saygı gibi temaları içermesine,
• Doğru cinsel kimliği kazanmasına yardımcı olmasına, ama cinsiyetler arası roller ile ilgili peşin hükümleri giderici olmasına,
• Ailelerle işbirliğini, ailelerin programa katılmalarını ve bu konuda eğitilmelerini sağlamasını destekler nitelikte olmasına önem verilmelidir.

Program 3 ayrı kategoride hazırlanmıştır:

Kreş veya ev programı (0-3 yaş çocuğu olan anneler bu programla çocuklarının gelişimlerini destekleyebilir, riskli çocukları erkenden fark edebilirler.)
Anaokulu programı (4-5 yaş)
Anasınıfı programı (6 yaş)
Program hazırlanırken aşağıdaki ilkeler göz önünde bulundurulmuştur:
Bu program çocukların gelişimlerinin, gerekli ve yeterli uyaranların bulunduğu bir çevrede daha iyi sağlanabileceği düşüncesinden hareket ederek hazırlanmıştır.
Çevre, çocuğun beden, hareket , zihin, dil, duygu ve sosyal gelişimini sağlayacak donanıma ve eğitim iklimine sahip olmalıdır.
En az 4 tane faaliyet köşesi gereklidir.
Öğretim plânlı- programlı olmalı, ama faaliyetlerin çoğunluğunun çocuklar tarafından başlatılmasına dikkat edilmelidir.
Çocuklarda yaratıcılığın, problem çözme, karar verme becerilerinin kazandırılmasına imkân verecek şekilde aktif öğrenme ilkeleri ile yaparak- yaşayarak öğrenme sağlanmalıdır.
Faaliyetler düzenlenirken çocuğun, grubun ve çevrenin ihtiyaçlarını dikkate almak gereklidir.
Programda ele alınan konular çocuklarda sosyal gelişimi sağlayıcı ve sosyal yönden kabul gören davranışları pekiştirici olmalıdır. Bu açıdan fırsat eşitliğinin sağlanmasına imkân vermelidir.
Çocukların Türkçe'yi doğru ve güzel konuşmalarına gereken önem verilmelidir.
Eğitim faaliyeti sevgi, şefkat ve anlayış içinde yürütülmelidir. Çağdaş bir disiplin anlayışı olmalıdır.
Belirli sürelerle eğitim faaliyetlerinin sonuçları değerlendirilmelidir, yani faaliyetler bu değerlendirmeler dikkate alınarak plânlanmalıdır.
Okul –aile işbirliği çeşitli boyutları ile gerçekleştirilmeye çalışılmalıdır.
Tüm faaliyetlerde çocuğun başarabildikleri ile başlamak onda motivasyonu arttırır.
Bilgi aktarımı önemli değildir. Önemli olan bilgiye çeşitli yollardan ulaşma yaklaşımının benimsenmesidir.
Eğitim ortamı düzenli, ama neşeli, zevkli ve eğlenceli olmalıdır.

YitiK

Okul – Aile İşbirliği:

Okullar, çağlar boyunca genç kuşakların sistemli eğitiminde, bilgi ve kültürün aktarılmasında son derece önemli rol oynayan, bugün de bu rollerini önemli ölçüde sürdürmekte olan kurumlardır. Kurulduğundan beri genç kuşakların eğitim-öğretimini belirli bir programa göre, uygun metotlarla yürüten okulun bu işlevini yerine getirme biçimi, zamana göre olduğu kadar, ülkeden ülkeye de değişiklik göstermektedir.
Günümüz toplumlarında okul, artık yalnızca bilgi aktaran bir kurum da değildir. Okul bir yönden çocuk ve gençlerin hayata hazırlanmalarında ve sosyalleşme sürecinde önemli rol oynarken, aynı zamanda anne- babaların eğitimi konusunda da yardımcı olmak zorundadır.
Öğretmenin aileyi yakından tanıması, çocuğu daha kolaylıkla tanıyabilmesinde önemli bir faktördür. Ailedeki disiplin anlayışı, aile üyeleri arasındaki ilişkiler, anne- babanın çocuğa karşı tutumlarının öğretmen tarafından bilinmesi, onun öğrenci de gözlediği çeşitli davranışları anlayıp değerlendirilmesine ve öğrenciyi daha iyi anlamasına yardımcı olacaktır.

Okul- aile işbirliğinin çocuk, aile, öğretmen ve kurum açısından yararları şöyle açıklanabilir:
1. Çocuk Açısından:
Çocuğu, mutlu ve başarılı bir kişi olarak hayata hazırlama,
Okul ile ev arasında, çocuğa gösterilebilecek farklı eğitim tutumlarını ortadan kaldırma,
Evin devamı olan güvenli bir ortamda daha iyi bir öğrenme fırsatı yaratabilme.

2. Aile Açısından:
Çocukların eğitimlerinde kendi rollerinin öneminin farkına varabilme,
Çocuğun gelişimine çok yönlü olarak katkıda bulunabilme,
Bu konuda kendine güven duyabilme,
Kendi ilgi, yetenek, becerilerinin farkına varabilme,
Çocuklara duydukları saygının artması, onları birey olarak görebilme,
Çocukla sağlıklı bir iletişim kurabilme,
Zaman ayıramamaktan dolayı duydukları suçluluk duygusunu yok edebilme,
Yeni beceriler kazandırabilme.

3. Öğretmen Açısından:
Programını daha kolay gerçekleştirebilme,
Sağlıklı bir sonuca ulaşabilme,
Sağlıklı bir iletişim sonucu çocuğu kolayca tanıyabilme ve problemleri çözebilme.
Sorumluluklarını paylaşabilme,
Hedeflere ulaşabilme
Kurum Açısından:
Eğitimin sürekliliğini sağlayabilme,
Çocuğun çok yönlü gelişimine katkıda bulunabilme,
Amaçlarına daha kolay ulaşabilme,
Eğitimde fırsat eşitliğini sağlayabilme,
Eğitimin kalitesini arttırabilme,
Sorumluluklarını paylaşabilme.

Okulun da anne- babanın da amacı, çocuklara daha iyi bir eğitim ortamı yaratmak olduğuna göre; okul ve aileler arasında sağlanacak işbirliği, okulun, çevrenin imkânlarından da yararlanarak, daha iyi, daha zengin bir eğitim ortamı haline gelmesinde büyük katkı sağlayacaktır.

Öğretmen- aile ilişkisinin sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:

Aile:
Okulda çocuğun güven içinde olduğundan emin olmalıdır,
Öğretmenin çocuğun ihtiyaçlarını karşılamada yeterli olacağını bilmelidir.
Okuldaki disiplin tutumu ve program hakkında bilgi sahibi olmalıdır.

Öğretmen:
Anne- babanın çocuk için çok önemli kişiler olduğunu bilmelidir.
Çocuğu daha iyi tanıyabilmek için aileden doğru bilgi almada ailenin güvenini kazanmalıdır.

Çocuğun öğretmene olan yakınlığını her zaman anlayışla karşılayamayabilir. Öğretmenin buna dikkat etmesi gerekir.

Programın Değerlendirilmesi:


Hangi tür öğrenme programı uygulanırsa uygulansın, uygulama programının gruptaki tek tek bireyler veya grubun bütünü tarafından ne ölçüde özümlendiğinin, kavranıldığının değerlendirilmesi de en az programın kendisi kadar önemli bir konudur. Böylece programın hazırlanmasında belirlenen hedeflere ne kadar yaklaşıldığının tespit edilmesi mümkün olabilir.
Değerlendirme, öğrenme programının uygulandığı öğrenci grubunun yaşına, bulunduğu eğitim kurumuna, uygulanan programın amaç ve hedefleri ile içeriğine bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Örneğin, ilk ve orta dereceli okullarda yapılan sözlü ve yazılı sınavlar, öğrencinin sınıfta, belirli bir müfredat programı içinde yer alan bilgileri ne ölçüde öğrendiğini ölçmek, bilginin kazanımı doğrultusunda grup içinde bir sıralama yapabilmek için kullanılmaktadır.

Hendrick, değerlendirme yapmanın avantajlarını şöyle sıralamaktadır:

• Eğiticiye çocuğu daha iyi anlayabilme imkânı sağlamak,
• Çocuğun önceki ve sonraki davranışlarını kaydederek ve gelişmeyi gösteren deliller sağlayarak öğretmenin moralini yükseltmek,
• Çocuklar üzerinde detaylı değerlendirmeler yaparak anne- babaya rapor verme sürecini canlandırmak,
• Okul öncesi grupları destekleyen ve yöneten kurumlar için değerli bir veri kaynağı oluşturmak.
• Lomax da okul öncesi programlarda değerlendirmenin çeşitli amaçlar için yapıldığını ifade etmektedir.
• Çocuk grupları hakkında sayısal bilgi toplamak,
• Anaokulundaki diğer çocuklara veya ulusal normlara göre bireyin durumunu belirleyerek bireysel farklılıkları ölçmek,
• Güçlükleri önceden teşhis etmek,
• Bireydeki güçleri ve güçsüzlükleri değerlendirmek,
• Öğretimde bir sonraki adımı belirlemek,
• Okul öncesi programın belirli bir bölümünün etkinliğini değerlendirmek,
• Bireyin genellikle ne yaptığı ve ne yapabildiğini ayırabilmek,
• Gelecekteki gelişmeyi önceden tahmin edebilmek,
• Gelişmenin farklı alanları arasındaki ilişkileri değerlendirebilmek.
• Curtis’e göre ise, değerlendirme yapılmasının gerekçeleri şöyle özetlenebilir:
• Çocukların özel bir kurs ya da etkinlikten ne ölçüde yararlandıklarını anlamak,
• Programın bütün alanlarını dengede tutabilmek,
• Öğretmen, okul müdürü, anne- babalar ve müfettişlere gelişmeyi gösterebilmek için tek tek öğrencilerdeki gelişmeyi veya gruptaki etkiyi değerlendirmek,
• Diğer öğretmenlere bilgi aktarmak,
• Çalışanların gelişmesine yardımcı olmak.

Her üç araştırmacının değerlendirme nedeni olarak ortaya koydukları dikkatle incelendiğinde, bazı ortak görüşlerin var olduğu gözlenebilir. Bu görüşleri kısaca özetleyecek olursak; çocuğun durumunu daha iyi anlamak, aileye bilgi vermek, programın çocuklara uygunluğunu belirlemek, öğretmenin programın uygulanması sırasındaki başarısını belirleyebilmek için değerlendirme yapılması gereklidir.

Okul öncesi programların değerlendirilmesinde nedenler kadar önemle üzerinde durulması gereken başka boyutlarda vardır. İyi bir öğretmenin doğru ve objektif bir değerlendirme yapabilmesi için bu değişik boyutlar hakkında da bilgi sahibi olması gerekir. Curtis, değerlendirme ve kayıt tutma ile ilgili görüşlerinin ortaya koyarken, değerlendirme nedenleri dışında bilinmesi gerekenleri şu şekilde sıralamaktadır:

1.Neler değerlendirilmelidir?
2.Değerlendirme nasıl yapılmalıdır?
3.Değerlendirme ne sıklıkta yapılmalıdır?

YitiK

Curtis’in sorularından yola çıkarak bilinmesi gerekenler şöyle açıklanabilir:

1.Neler değerlendirilmelidir? Bir okul öncesi kurumda, çocuklar hakkında hangi tür bilgilerin kaydedileceği ve bunların ne kadarının daha sonra görev alacak olan öğretmene aktarılacağı önemli bir konudur. Bu nedenle öğretmenin herhangi bir değerlendirme için not alırken, çocuğu daha iyi tanıyabilmek ve programın verimini ölçebilmek açısından hangi tür bilgilere ihtiyacı olduğunu bilmesi ve notlarını buna göre alması gereklidir.

2.Değerlendirme nasıl yapılmalıdır? Öğretmen uyguladığı programın sonuçlarını görebilmek için çeşitli değerlendirme yöntemlerinden yararlanabilir. Yaygın olan değerlendirme türleri şöyle sıralanabilir:
Standardize Testler: Bu testlerin kullanımı oldukça güçtür. Her öğretmenin bu ustalığa sahip olması imkânı bulunmadığı gibi, öğretmenin test veren kişi rolünü alması da doğru olmayabilir.

Davranış Değerlendirme Listeleri: Hazır listeleri işaretleyerek yapılan değerlendirme hem daha az zaman alır hem bireyin kendi kendisi ile hem de grubun bütünü ile mukayesesine imkân verir. Ancak burada da, değerlendirme listesinde yer alan kavramların öğretmenler tarafından aynı şekilde anlaşılabilmesi için açıklanması gereklidir.

Gözlem: Okul öncesi değerlendirmede son derece değerli bilgiler sağlayan, ancak kaydedilmesi oldukça uzun zaman ve emek isteyen bir yöntemdir. Öğretmenin belirli aralıklarla önceden değerlendirmeye alacağını tespit ettiği davranışları, her çocuk için hazırlanacak özel bir gözlem dosyasına kaydetmesi şeklinde yapılır.

Değerlendirme ne sıklıkta yapılmalıdır? Bu soru, öğretmenin değerlendirme işine ne kadar zaman ayırması gerektiğini de ortaya koymaktadır. Aslında programın uygulanışı gibi değerlendirilmenin yapılması da bir süreklilik göstermelidir. Değerlendirme, programla iç içe olan bir etkinliktir ve eğitimsel program uygulayan her okul öncesi kurumda en az programın kendisi kadar gereklidir. Öğretmenin neyi, niçin değerlendireceğini bilmesi kadar, hangi yöntemle ve ne kadar sıklıkla değerlendirme yapacağını da bilmesi gereklidir. Bunun yanında yaptığı değerlendirmeleri, gerekli açıklamalarla veli ve yöneticilere aktarabilmelidir. Ayrıca bu değerlendirmeleri kendini yenilemek, program ve uygulamada yapacağı değişiklikleri ve yenilikleri belirlemek için de kullanabilmelidir. Bu da, öğretmenin çoğunluğunu mesleğe hazırlık öğrenimi sırasında kazandığı ve zaman içinde geliştirdiği bilgilerle gerçekleşebilir.

PERSONEL:

Her kurumda olduğu gibi okul öncesi eğitim kurumunda da yönetenler ve yönetilenler vardır. Her ne kadar bu kurumlarda ilişkiler yönünden başka kurumlara benzeyen hiyerarşik bir yapı bulunmasa da, her çalışanın kendi görev ve sorumluluklarını bilmesi, buna uygun olarak davranışları gösterebilmesi önemli bir durumdur.
Bir okul öncesi kurumda temelde aşağıda sayılan 3 farklı konumda personel vardır:

Yönetici:
Okul örgütünün amaçlarını gerçekleştirecek, yapısını yaşatacak ve havasını koruyacak elemanların lideri olan okul müdürüdür. Okul yöneticisi ancak okuldaki diğer elemanlar tarafından kabul edilir ve benimsenirse liderlik statüsü kazanabilir.

Okul öncesi yöneticisinin görevleri şöyle özetlenebilir:

• Örgüt- içi ve örgüt- dışı unsurlara duyarlı olmak,
• Üstleri ve astları ile iyi bir iletişim ağı kurmak,
• Örgütünü, kurumun amaçlarına, ihtiyaçlarına göre örgütlemek,
• Personel seçiminde mutlaka yer almak,
• Yeni çalışmaları, araştırmaları inceleyerek, bunların kendi örgütüne yararlı olanlarından faydalanmak,
• Konusu ile ilgili bilgileri çeşitli düzenlemeler ile çalışmalarına aktarmak,
• Örgütün informal ve formal yapısını ayırmak ve her iki yapıyı da önemsemek.
• Okul öncesi yöneticisinin bu görevleri yapabilmesi için:
• Okul öncesi eğitim, çocuk beslenmesi, çocuk gelişimi ve yönetim konularında eğitim almış olması,
• Yönetim biliminin esaslarını bilerek, plânlama ve organizasyonu gerçekleştirmesi, kontrol mekanizmalarını uygulamaya koyabilmesi.
• İletişim becerilerine sahip olması,
• Çevresinde güvenilir, dürüst, hoşgörülü, eleştiriye açık, konusunda bilgili, anlaşılır, etkili olması,
• Yeniliğe uyum sağlaması, acil durumlarda bile doğru kararlar alabilmesi ve kararların doğruluğunu karşısındakine kabul ettirebilmesi,
• Bulunduğu mevkinin verdiği formal güçten çok, bilgisi ve yetenekleri ile çalışanlarını motive ederek verimli olmalarını sağlayabilmesi gerekmektedir.

Öğretmen:

Okul öncesi öğretmeni, annesinden belki de ilk defa gün boyu ayrılmak durumunda olan çocuğun karşısına çıkan kişidir. Çocuk için öğretmen, hem öğreten hem eğiten hem de seven, dostluk gösteren, kısacası günün büyük bir bölümünde kendisinin ve arkadaşlarının ihtiyaçlarını yerine getirmek için çalışan bir insandır. İyi bir anaokulu öğretmeninin en belirgin özelliği sakin ve sabırlı olmasıdır. Okul öncesi eğitim işi tüm eğitim görevlerinde olduğu gibi para kazanmak zorunluluğu ile yapılacak bir görev değil, severek, istenerek seçildiğinde verimli ve başarılı olunabilinecek bir meslektir.

Okul öncesi öğretmeninin öncelikle sahip olması gereken özellikler şöyle sıralanabilir:

• Çocuk gelişimi ve eğitimi, beslenmesi ve sağlığı konularında bilgi sahibi olmak,
• Müzik, resim, drama, oyun gibi konularda bilgili birçok eğitim materyallerini temin edebilecek beceriye sahip olmak,
• Okul öncesi eğitim programları konusunda bilgili olmak,
• İyi bir mizah duygusuna sahip olmak,
• Çocukça davranışlardan sıkılmamak,
• Sabırlı olmak,
• Sorumluluk sahibi olmak,
• Çocukta çok küçük de olsa ilerlemeyi görebilmek,
• Yaratıcı olmak,
• Yeniliklere uyum sağlayabilmek,
• Çocukların ihtiyaçlarına duyarlı olmak,
• Türkçe'yi iyi ve güzel konuşmak,
• İletişim becerilerine sahip olmak,
• Hoşgörülü ve esnek olmak,
• Dış görünüşüne dikkat etmek,
• Meslektaşları ve aileler ile işbirliği yapabilmek,
• Güvenilir olmak,
• Doğru ve çabuk kararlar verebilmek,
• Peşin hükümlü olmamak,
• İyi bir meslek ahlâkına sahip olmak,
• İyi bir rehber olmak,
• Sağlıklı, canlı, hareketli , neşeli olmak.

Diğer Personel:

Bir okul öncesi kurumuna personel seçiminde yönetici ve öğretmen kadar diğer personelin de çocuklar için çok önemli olduğu hiçbir zaman unutulmamalıdır.

Bir okul öncesi kurumdaki diğer çalışanlar ve nitelikleri aşağıdaki şekilde gruplanabilir:

Yardımcı Personel (aşçı, temizlik sorumluları, şoför…): En az ilkokul mezunu olmalı. Türkçe'yi doğru ve güzel konuşmalı, sağlıklı ve temiz bir görünüme sahip olmalı, esnek, sevecen, neşeli, hareketli, sorumluluk sahibi, dürüst, işini bilen, saygılı olmalıdır.

Psikolog- rehberlik uzmanı: öğretmenler ve yönetimle işbirliği içinde olabilmeli, çocuk psikolojisi, okul- aile işbirliği, yetişkin psikolojisi konularında bilgili olmalı, gözlem yapabilmelidir.

Doktor- hemşire: Çocuk sağlığı ve ilkyardım konularında bilgili olmalıdır. Daimi çalışmasa da en az haftada bir kez çocukları muayene etmeli ve hasta çocukları takip etmelidir.

KAYNAKLAR

1. Yaşamın Sihirli Yılları,Okul Öncesi Dönem, Prof. Dr. Ayla Oktay