basınç

**M-U-H-T-A-R** · 18-02-08, 00:47

Basınç

Atmosfer Basıncı

Atmosferi oluşturan gazların belli bir ağırlığı vardır. Gazların yeryüzündeki cisimler üzerine uyguladığı basınca atmosfer basıncı denir.

Normal Hava Basıncı

45° enlemlerinde, deniz seviyesinde ve 15°C sıcaklıkta ölçülen basınca normal hava basıncı denir.

• Cıva sütununun yüksekliği ile (normal basınç 760 mm)
• Cıva sütununun ağırlığı ile (normal basınç 1033 gr)
• Kuvvet birimi ile (normal basınç 1013 milibar) ifade edilir.

Basınç barometre ile ölçülür. Cıvalı barometre, barograf, aneroid baramotre ve altimetre gibi çeşitleri vardır.

Cıvalı Barometre: Üstü açık bir kaba daldırılmış, yukarı ucu kapalı bir cam borudur. Hava basıncı, boruyu dolduran cıva sütununu dengede tutar. Hava basıncı azalıp çoğaldıkça cıva sütunu da alçalıp yükselir.

Cıvalı barometre camdan yapıldığı ve hep düz durması gerektiği için her zaman kullanımı kolay değildir.

Barograf: Basıncı sürekli kaydeden ve yazıcı ucu bulunan bir tür madeni barometredir.

Aneroid Barometre: Madeni barometredir. Cıvalı barometrelerin kullanım alanının sınırlı olması ve taşıma zorluğu nedeniyle geliştirilmiştir.

Altimetre: Madeni barometrelerin bir çeşididir. Yükseldikçe basıncın azalması kuralına dayanılarak, yüksekliklerin ölçülmesi amacıyla yapılmıştır.

Basınç Etmenleri

Hava basıncı çeşitli etmenler altında değişiklik gösterir.

a) Sıcaklık (Termik Etken)
Basıncı en çok etkileyen etmen sıcaklıktır. Sıcaklığın günlük mevsimlik değişimine bağlı olarak basınç değişir. Isınan hava genleşerek yükselir. Gazların seyrelmesi nedeniyle basınç düşer ve alçak basınç alanı oluşur. Soğuyan havada gaz molekülleri sıkışarak ağırlaşır. Ağırlaşan gazlar yeryüzüne doğru yığılır ve yüksek basınç alanı oluşur.

b) Yükselti
Yeryüzünden yükseldikçe; Yerçekimi ve atmosferdeki gazların miktarı azalır. Bunlara bağlı olarak basınç düşer.

c) Hava Yoğunluğu (Dinamik Etken)
1 m3 havanın içerisindeki gazların miktarına hava yoğunluğu denir. Yoğunluk su buharına ve toz zerreciklerine göre değişir.

• Yerçekiminin azalıp çoğalması,
• Havanın ısınıp soğuması,
• Yükseltinin artması,
• Dünya’nın ekseni çevresindeki dönüşü,
• Hava yoğunluğunun değişmesine neden olur.

Hava yoğunluğu arttıkça basınç yükselir, yoğunluk azaldıkça basınç düşer.

d) Yerçekimi
Dünya’nın geoid şekli nedeniyle yerçekiminin Ekvator’dan kutuplara doğru artması, basıncın kutuplarda yüksek olmasının nedenlerinden biridir.

e) Mevsim
Mevsimlerin basınç üzerindeki etkisi ılıman kuşakta belirgindir. Yaz aylarında ısınmanın etkisiyle karalar alçak basınç, denizler ise yüksek basınç alanıdır. Kışın ise denizler alçak basınç, karalar yüksek basınç alanıdır. Bu durum sıcaklığın basınç üzerindeki etkisini kanıtlar.

f) Dünya’nın Günlük Hareketi
Dünya, ekseni çevresinde döndüğü için hava akımları yönlerinden sapar. Sapmalar sonucu 30° enlemlerinde alçalıcı hava hareketleri ile yoğunluk arttığından basınç yükselir ve dinamik yüksek basınç alanı oluşur.

60° enlemlerinde ise batı ve kutup rüzgarları karşılaşır. Bu rüzgarların birbirlerini iterek yükselmesiyle 60° enlemlerinde gaz yoğunluğu azaldığından basınç düşer. Böylece dinamik alçak basınç alanı oluşur.

UYARI: Dünyanın günlük hareketi sonucunda hava akımlarının sapması, dinamik basınç alanlarını oluşturur. Dünya’nın ekseni çevresindeki hareketine bağlı olarak oluşan basınçlara dinamik basınç denir.

Basınç Tiplerinin Özellikleri :

1013 milibardan düşük olan basınçlara alçak basınç (siklon) yüksek olanlara ise yüksek basınç (antisiklon) denir.

Alçak Basınç (Siklon)

• Termik ve dinamik alçak basınç merkezlerinde benzer hava hareketleri görülür.
• Havanın yoğunluğu azdır.
• Hava yükseltici bir hareket gösterir.
• Yeryüzündeki hava hareketi çevreden merkeze doğrudur.
• Merkezden çevreye doğru basınç artar.
• Dünya’nın günlük hareketi nedeniyle hava akımları, Kuzey Yarım Küre’de saat ibresinin tersi yönde, Güney Yarım Küre’de ise saat ibresi yönünde sapmaya uğrar.

UYARI: Basınç farkının olduğu yerlerde, hava hareketi her zaman yüksek basınçtan alçak basınca doğrudur.

• Termik alçak basıncın etkili olduğu alanlarda hava sıcaklığı yüksektir.
• Dinamik alçak basıncın etkisi altında olan yerlerde sıcaklık düşüktür.

Yüksek Basınç (Antisiklon)

• Termik ve dinamik yüksek basınç merkezlerinde benzer hava hareketleri görülür.
• Havanın yoğunluğu fazladır.
• Hava alçalıcı bir hareket gösterir.
• Yeryüzündeki hava hareketi merkezden çevreye doğrudur.
• Dünya’nın günlük hareketi nedeniyle hava akımları, Kuzey Yarım Küre’de saat ibresi yönünde, Güney Yarım Küre’de saat ibresinin tersi yönde sapma gösterir.

UYARI: Basınç farkının olduğu yerlerde, hava hareketi her zaman yüksek basınçtan alçak basınca doğrudur.

• Dinamik yüksek basıncın etkili olduğu yerlerde hava sıcak ve kurudur. Termik yüksek basıncın etkili olduğu yerlerde ise hava soğuk ve kurudur.

Basınç Kuşakları:

Termik Alçak Basınç Kuşağı (Tropikal Basınç Kuşağı)

• Ekvator ve çevresinde sıcaklığa bağlı olarak oluşmuştur.
• Sıcaklık yüksek olduğu için sıcak çekirdekli siklon da denir.

Dinamik Yüksek Basınç Kuşağı (Subtropikal Basınç Kuşağı)

Dünya’nın ekseni çevresindeki dönüşünün rüzgarlar üzerinde oluşturduğu sapma etkisiyle 30° enlemleri çevresinde oluşan basınç kuşağıdır. Bu kuşak Kuzey Yarım Küre’de yaz aylarında kuzeye, kış aylarında güneye kayar. Alçalıcı hava hareketlerine bağlı olarak havanın ısınması ve nem miktarının düşmesi nedeniyle 30° enlemleri çevresinde çöller oluşur.

Dinamik Alçak Basınç Kuşağı (Subpolar Basınç Kuşağı)

60° enlemlerinde kutup rüzgarları ve batı rüzgarlarının karşılaşması ile oluşur. Sıcaklık düşük olduğu için soğuk çekirdekli siklon da denir.

Kışın kara ve denizlerin farklı ısınmaları aynı enlem üzerinde farklı basınç koşullarının görülmesini sağlar. Bu nedenle kışın karalar üzerinde yüksek basınç oluşması bu basınç kuşağını kesintiye uğratır.

Termik Yüksek Basınç Kuşağı (Polar Basınç Kuşağı)

Kutuplar çevresinde düşük sıcaklık nedeniyle oluşan, yüksek basınç alanıdır.

UYARI: Basınç kuşakları, Kuzey Yarım Küre’de karalar üzerinde kesintiye uğrar. Güney Yarım Küre’de ise karaların oranı çok az olduğundan basınç kuşakları daha düzenli ve süreklidir.

**INZAGHI** · 20-06-08, 19:07

bana 9 ve 10. sınıf coğrafya günlük plan lazım...Konu: Türkiyede rüzgarlar olacak bulabilen verse paylaşırsa seviniirim.

**YitiK** · 20-06-08, 19:27

Plan eski ama yine de size fikir vermesi açısından inceleyebilirsiniz..Saygılarımla

**INZAGHI** · 20-06-08, 22:02

çok teşekkür ederim ilgin ve paylaşımın için...

18-02-08, 00:47	#1 (permalink)
M-U-H-T-A-R Profil Kullanıcı Grubu Üye Kullanıcı Bilgileri Üyelik tarihi: Oct 2007 Mesajlar: 390 Rep Derecesi Tecrübe Puanı: 0 Rep Puanı : 1 Rep Derecesi : Sponsor Bu Alana Reklam Verebilirsiniz İletişim	basınç Basınç Atmosfer Basıncı Atmosferi oluşturan gazların belli bir ağırlığı vardır. Gazların yeryüzündeki cisimler üzerine uyguladığı basınca atmosfer basıncı denir. Normal Hava Basıncı 45° enlemlerinde, deniz seviyesinde ve 15°C sıcaklıkta ölçülen basınca normal hava basıncı denir. • Cıva sütununun yüksekliği ile (normal basınç 760 mm) • Cıva sütununun ağırlığı ile (normal basınç 1033 gr) • Kuvvet birimi ile (normal basınç 1013 milibar) ifade edilir. Basınç barometre ile ölçülür. Cıvalı barometre, barograf, aneroid baramotre ve altimetre gibi çeşitleri vardır. Cıvalı Barometre: Üstü açık bir kaba daldırılmış, yukarı ucu kapalı bir cam borudur. Hava basıncı, boruyu dolduran cıva sütununu dengede tutar. Hava basıncı azalıp çoğaldıkça cıva sütunu da alçalıp yükselir. Cıvalı barometre camdan yapıldığı ve hep düz durması gerektiği için her zaman kullanımı kolay değildir. Barograf: Basıncı sürekli kaydeden ve yazıcı ucu bulunan bir tür madeni barometredir. Aneroid Barometre: Madeni barometredir. Cıvalı barometrelerin kullanım alanının sınırlı olması ve taşıma zorluğu nedeniyle geliştirilmiştir. Altimetre: Madeni barometrelerin bir çeşididir. Yükseldikçe basıncın azalması kuralına dayanılarak, yüksekliklerin ölçülmesi amacıyla yapılmıştır. Basınç Etmenleri Hava basıncı çeşitli etmenler altında değişiklik gösterir. a) Sıcaklık (Termik Etken) Basıncı en çok etkileyen etmen sıcaklıktır. Sıcaklığın günlük mevsimlik değişimine bağlı olarak basınç değişir. Isınan hava genleşerek yükselir. Gazların seyrelmesi nedeniyle basınç düşer ve alçak basınç alanı oluşur. Soğuyan havada gaz molekülleri sıkışarak ağırlaşır. Ağırlaşan gazlar yeryüzüne doğru yığılır ve yüksek basınç alanı oluşur. b) Yükselti Yeryüzünden yükseldikçe; Yerçekimi ve atmosferdeki gazların miktarı azalır. Bunlara bağlı olarak basınç düşer. c) Hava Yoğunluğu (Dinamik Etken) 1 m3 havanın içerisindeki gazların miktarına hava yoğunluğu denir. Yoğunluk su buharına ve toz zerreciklerine göre değişir. • Yerçekiminin azalıp çoğalması, • Havanın ısınıp soğuması, • Yükseltinin artması, • Dünya’nın ekseni çevresindeki dönüşü, • Hava yoğunluğunun değişmesine neden olur. Hava yoğunluğu arttıkça basınç yükselir, yoğunluk azaldıkça basınç düşer. d) Yerçekimi Dünya’nın geoid şekli nedeniyle yerçekiminin Ekvator’dan kutuplara doğru artması, basıncın kutuplarda yüksek olmasının nedenlerinden biridir. e) Mevsim Mevsimlerin basınç üzerindeki etkisi ılıman kuşakta belirgindir. Yaz aylarında ısınmanın etkisiyle karalar alçak basınç, denizler ise yüksek basınç alanıdır. Kışın ise denizler alçak basınç, karalar yüksek basınç alanıdır. Bu durum sıcaklığın basınç üzerindeki etkisini kanıtlar. f) Dünya’nın Günlük Hareketi Dünya, ekseni çevresinde döndüğü için hava akımları yönlerinden sapar. Sapmalar sonucu 30° enlemlerinde alçalıcı hava hareketleri ile yoğunluk arttığından basınç yükselir ve dinamik yüksek basınç alanı oluşur. 60° enlemlerinde ise batı ve kutup rüzgarları karşılaşır. Bu rüzgarların birbirlerini iterek yükselmesiyle 60° enlemlerinde gaz yoğunluğu azaldığından basınç düşer. Böylece dinamik alçak basınç alanı oluşur. UYARI: Dünyanın günlük hareketi sonucunda hava akımlarının sapması, dinamik basınç alanlarını oluşturur. Dünya’nın ekseni çevresindeki hareketine bağlı olarak oluşan basınçlara dinamik basınç denir. Basınç Tiplerinin Özellikleri : 1013 milibardan düşük olan basınçlara alçak basınç (siklon) yüksek olanlara ise yüksek basınç (antisiklon) denir. Alçak Basınç (Siklon) • Termik ve dinamik alçak basınç merkezlerinde benzer hava hareketleri görülür. • Havanın yoğunluğu azdır. • Hava yükseltici bir hareket gösterir. • Yeryüzündeki hava hareketi çevreden merkeze doğrudur. • Merkezden çevreye doğru basınç artar. • Dünya’nın günlük hareketi nedeniyle hava akımları, Kuzey Yarım Küre’de saat ibresinin tersi yönde, Güney Yarım Küre’de ise saat ibresi yönünde sapmaya uğrar. UYARI: Basınç farkının olduğu yerlerde, hava hareketi her zaman yüksek basınçtan alçak basınca doğrudur. • Termik alçak basıncın etkili olduğu alanlarda hava sıcaklığı yüksektir. • Dinamik alçak basıncın etkisi altında olan yerlerde sıcaklık düşüktür. Yüksek Basınç (Antisiklon) • Termik ve dinamik yüksek basınç merkezlerinde benzer hava hareketleri görülür. • Havanın yoğunluğu fazladır. • Hava alçalıcı bir hareket gösterir. • Yeryüzündeki hava hareketi merkezden çevreye doğrudur. • Dünya’nın günlük hareketi nedeniyle hava akımları, Kuzey Yarım Küre’de saat ibresi yönünde, Güney Yarım Küre’de saat ibresinin tersi yönde sapma gösterir. UYARI: Basınç farkının olduğu yerlerde, hava hareketi her zaman yüksek basınçtan alçak basınca doğrudur. • Dinamik yüksek basıncın etkili olduğu yerlerde hava sıcak ve kurudur. Termik yüksek basıncın etkili olduğu yerlerde ise hava soğuk ve kurudur. Basınç Kuşakları: Termik Alçak Basınç Kuşağı (Tropikal Basınç Kuşağı) • Ekvator ve çevresinde sıcaklığa bağlı olarak oluşmuştur. • Sıcaklık yüksek olduğu için sıcak çekirdekli siklon da denir. Dinamik Yüksek Basınç Kuşağı (Subtropikal Basınç Kuşağı) Dünya’nın ekseni çevresindeki dönüşünün rüzgarlar üzerinde oluşturduğu sapma etkisiyle 30° enlemleri çevresinde oluşan basınç kuşağıdır. Bu kuşak Kuzey Yarım Küre’de yaz aylarında kuzeye, kış aylarında güneye kayar. Alçalıcı hava hareketlerine bağlı olarak havanın ısınması ve nem miktarının düşmesi nedeniyle 30° enlemleri çevresinde çöller oluşur. Dinamik Alçak Basınç Kuşağı (Subpolar Basınç Kuşağı) 60° enlemlerinde kutup rüzgarları ve batı rüzgarlarının karşılaşması ile oluşur. Sıcaklık düşük olduğu için soğuk çekirdekli siklon da denir. Kışın kara ve denizlerin farklı ısınmaları aynı enlem üzerinde farklı basınç koşullarının görülmesini sağlar. Bu nedenle kışın karalar üzerinde yüksek basınç oluşması bu basınç kuşağını kesintiye uğratır. Termik Yüksek Basınç Kuşağı (Polar Basınç Kuşağı) Kutuplar çevresinde düşük sıcaklık nedeniyle oluşan, yüksek basınç alanıdır. UYARI: Basınç kuşakları, Kuzey Yarım Küre’de karalar üzerinde kesintiye uğrar. Güney Yarım Küre’de ise karaların oranı çok az olduğundan basınç kuşakları daha düzenli ve süreklidir. __________________ SüperTeklif'e üye ol, sen de kazan!

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
11.sınıf basınc günlük plan	gulnigarbaya	Fizik Günlük Planlar	5	27-10-11 21:38
basınç 8. sınıf	hulyaaksahin	Fen ve Teknoloji Ders Sunuları	4	16-11-09 15:04
basınç	tugba	Fen ve Teknoloji Ders Sunuları	6	27-11-07 17:23

20-06-08, 19:07	#2 (permalink)
INZAGHI Profil Kullanıcı Grubu Üye Kullanıcı Bilgileri Üyelik tarihi: Jun 2008 Mesajlar: 2 Rep Derecesi Tecrübe Puanı: 0 Rep Puanı : 1 Rep Derecesi : Sponsor Bu Alana Reklam Verebilirsiniz İletişim	bana 9 ve 10. sınıf coğrafya günlük plan lazım...Konu: Türkiyede rüzgarlar olacak bulabilen verse paylaşırsa seviniirim.

20-06-08, 22:02	#4 (permalink)
INZAGHI Profil Kullanıcı Grubu Üye Kullanıcı Bilgileri Üyelik tarihi: Jun 2008 Mesajlar: 2 Rep Derecesi Tecrübe Puanı: 0 Rep Puanı : 1 Rep Derecesi : Sponsor Bu Alana Reklam Verebilirsiniz İletişim	çok teşekkür ederim ilgin ve paylaşımın için...

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder

Benzer Konular