tugba

Mezopotamya'da, Elam denilen yerde kurulan tarihsel devlet (İ.Ö. 3000-640).

Elam, Sümerlerin oturduğu Sinear'ın doğusunda Kerha ve Karun ırmaklarının geçtiği bölgedir.

Elam'in merkezi Sus'ta yapılan kazılar sonucunda, burada, İ.Ö. IV. binyıldan İ.Ö. VII. yüzyıla kadar süren bir uygarlığın yaşanmış olduğu anlaşılmıştır. Sus'un en alt katında (Sus I), Taş Çağı aletleri yanında, bakırdan baltalara rastlanmış, özellikle iyi temizlenmiş temiz kilden yapılma ve üzerleri geometrik şekiller ve üsluplaştırılmış hayvan ve insan resimleriyle süslenmiş çanak, çömlek ve vazolar bulunmuştur. Daha üst katta (Sus II) madenciliğin ilerlediğini gösteren eserler bulunmuş, fakat çömlekçiliğin gerilediği görülmüştür.

Elam'da, Tarih Çağı başında, Mezopotamya'nın başka yerlerinde olduğu gibi küçük şehir devletleri kuruldu. Bunlardan başkenti Sus olan Anşan devleti en çok gelişenler arasında idi. İ.Ö. 3000 yılında Anşan beyi öteki şehir devletlerini yönetimi altına alarak bir krallık kurdu.

Elamlılarla Sümerler arasında savaş eksik olmuyordu. Elamlılar zaman zaman Sümerlerin ülkesine saldırmışlardır. Buna karşılık Sümer devletlerinin güçlü hükümdarlan Elam'ı ele geçirerek onlara egemenliklerini kabul ettirmişlerdir. Akad kralı Sargon, Elam kralı ile savaştı. Torunu Naramsin, Elam'ı yönetimi altına aldı. Gutilerin istilâsından sonra, Sümerlerden III. Ur sülâlesi kralları buraya egemen oldular. Bir süre sonra Elamlılar, karşı saldırıya geçerek III. Ur sülâlesini yıktılar ve Sinear'ı ellerine geçirdiler. Daha sonra Elam, Birinci Babil devletinin yönetimine girdi. Kasitlerin istilâsından sonra Elamlılar, Babil'i ele geçirdiler. Fakat burada fazla kalamadılar. Elamlılar bundan sonra Asurlularla savaştılar. Asur kralı Asurbanipal, Elam'ı aldı. Halkını başka ülkelere gönderdi. Buraya Asurlu bir vali atadı. Böylece Elam devleti sona erdi.

__________________