öğretici metinler

**yelken** · 20-01-09, 19:35

ÖĞRETİCİ METİNLER

Tanım: Bilgi ve haber vermek,ikna etmek,kanıları değiştir-mek,uyarmak,düşündürmek,yönlendirmek,tanıtmak gibi amaçlarla yazı> metinlere denir.

Özellikleri:

* Bu metinler ele aldığı konuya göre deneme,makale,fıkra gibi farklı isimler alır.
* Hepsi düzyazı şeklindedir ancak konuyu ele alış şekilleri farklıdır.
* Bu tür metinlerde okuyucuya verilmek istenen mesaj genellikle doğrudan aktarılır.Bu mesaja ana düşünce denir.
* Öğretici metinlerde amaç bilgi vermek,öğretmek… olduğu için daha çok günlük dil kullanılır.
* Sanatsal anlatıma,mecaz anlamlı kelimelere fazla yer verilmez.

GAZETE ÇEVRESİNDE GELİŞEN METİNLER

Makale:

Bir gerçeği açıklamak, bir konuda görüş ve düşünceler öne sürmek ya da bir tezi savunmak, desteklemek için yazı> yazılara makale denir.
*Anlatım yalın ve yoğundur, nesnel bir nitelik taşır.
*Öne sürülen düşünce ve tez kanıtlanır.
* Gazete ve dergilerde yayımlanır.

Deneme:

Yazarın herhangi bir konudaki görüşlerini, kesin kurallara varmadan, kanıtlamaya kalkmadan, okuyucuyu inanmaya zorlamadan anlattığı yazı türüdür.
* Yazar, kendisiyle konuşuyormuş gibi bir hava sezdirir.
* Samimi bir dil kullanılır.
* Yazar, öne sürdüğü görüşleri ispatlamak zorunda değildir.
* Yazarın kesin bir sonuca varma zorunluluğu yoktur.
Yazar anlatımda ve konu seçiminde özgürdür.

Fıkra:

Yazarın, gündelik olayları, özel bir görüşle, güzel bir üslupla, kanıtlama gereği duymadan yazdığı kısa, günübirlik yazılardır.
*Gazete yazısıdır.
*Yazar düşüncelerini kanıtlama yoluna gitmez.
*Dil tabiidir.Günlük deyimlere, yer yer nükteli sözlere yer verilir.

Sohbet (Söyleşi) :

Yazarın, gündelik olaylarla ilgili düşüncelerini, okuyucu ile karşı karşıya oturup konuşuyormuş gibi içten bir hava içinde yazdığı yazılara sohbet denir..
*Herkesi ilgilendiren konular seçilir.
*Yazar, sorulu-cevaplı cümlelerle karşısındakiyle konuşu-yormuş hissi verir.
*İçtenlik, samimilik,doğallık sohbetin özelliklerindendir.

Eleştiri :

Sanat, edebiyat, düşünce eserlerini hem öz hem yapı yönün-den açıklayan, başarılı ve başarısız ya da değerli ve değer-siz yönlerini gösteren, bunları örneklerle somutlaştırıp be-lirten yazı türüdür.
*Eleştiri objektif olmalıdır.
*Eleştiride amaç okura ve yazara yol göstermektir.
*Eleştirmenin kişisel duygularını kattığı eleştirilere öznel eleştiri, kişisel duygularını katmadığı,objektif olduğu eleşti-rilere de nesnel eleştiri denir.

Röportaj :

Yazarın okuyucularına bir konuyu inandırmak için kişi, eş-ya, eser ya da bir yerle ilgili olarak yaptığı incelemeleri, fotoğraflarla süsleyerek, kendi görüşlerini de katarak yazdığı gazete ve dergi yazılarına röportaj denir.

* Röportaj, bir çeşit haberdir. Fakat, röportajda bilgiden başka, yazarın izlenimleri, düşünceleri, görüşleri de yer alır.
* Röportajı hazırlayan kişi, konuyu iyice öğrenmeli, yerinde ve gerekli incelemeleri yapmalı, gerekli belgeleri toplama-lıdır.
* Röportaj türü, gazeteciliğin gelişmesiyle ortaya çıkmıştır. Bu nedenle, röportaj, özellikle gazetecilerin uyguladığı bir türdür.
KİŞİSEL HAYATI KONU ALAN METİNLER

Hatıra (Anı) :
Bir yazarın kendisini yaşadığı ya da tanık olduğu olayları, sanat değeri taşıyan bir üslupla anlattığı yazılardır.

*Geçmişteki olay üzerine yazılır.
*Yazar, olayları kendi bakış açısından anlatır.
*Anılar, yaşandığı dönem hakkında bilgi verir.
* Anı yazarken önce konu tespit edilmeli; sonra ya günü gü-nüne tutulan notlar ya da hafızada saklanan olaylar zinciri, plâna göre düzenlenmelidir.

Günlük (Günce) :
Yaşanan olayların, izlenimlerin, tarih atılarak, günü gününe yazılması ile oluşan türe günlük denir.
*Kısa yazılardır.
*Olayı yaşayan kişi tarafından yazılır.
*Yazarın hayatından izler taşır.
*İçten ve sevecendir.
*Divan edebiyatında Ruzname denir.

Gezi Yazısı :
Yazarın yurt içinde ve yurt dışında gezip gördüğü yerlerin ilgi çekici özelliklerini anlattığı yazı türüdür.
* Gezi yazısında yazar daima, gezdiği yerleri anlatmalı, uy-durma, yanlış bilgiler vermemelidir.
*Yazar gördüklerini, okuyucusunun daha iyi algılaması için, karşılaştırma yapar.Okur sanki o yerleri sanatçıyla gezer gibi olur.
* Eskiden gezi yazılarına seyahatname, seyahat yazıları denirdi.

Biyografi (Yaş> öyküsü) :
Edebiyat, sanat, siyaset, ticaret vb. alanlarda haklı bir üne kavuşmuş, tanınmış insanların hayatlarını, eserlerini, başarı-
larını okuyucuya duyurmak amacıyla yalın bir dille, tarafsız bir görüşle yazı> inceleme yazılarına (biyografi) denir.
*Kişiyi tüm yönleriyle tanıtır.
*Açık, sade bir dil kullanılır.
*Divan edebiyatında şairleri anlatan bu eserlere, "Tezkire" denirdi.

Otobiyografi (Özyaş> öyküsü) :
Kişinin kendi hayatını anlattığı yazıya otobiyografi denir.
* Çoğu zaman bunlarda, sanatçı kendisiyle beraber aile büyüklerinden, çevreden, aile içi durumlardan da söz eder.

Mektup :
Bir düşünce veya duygunun birilerine iletilmesi amacıyla yazı> özel yazılara mektup denir.
*Mektupta kullanılacak anlatım, bunu okuyacak kişinin kültür düzeyine göre ayarlanır.
*Edebiyatımızda mektup türü, Tanzimat Edebiyatı döneminde gelişmeye başlar.
* Mektuplar, dört grupta sınıflanmaktadır:
(1) Özel Mektuplar (2) Edebî Mektuplar (3) Resmî ve İş Mektupları

20-01-09, 19:35	#1 (permalink)
yelken Profil Kullanıcı Grubu Üye Kullanıcı Bilgileri Üyelik tarihi: Nov 2007 Mesajlar: 26 Rep Derecesi Tecrübe Puanı: 5 Rep Puanı : 11 Rep Derecesi : Sponsor Bu Alana Reklam Verebilirsiniz İletişim	öğretici metinler ÖĞRETİCİ METİNLER Tanım: Bilgi ve haber vermek,ikna etmek,kanıları değiştir-mek,uyarmak,düşündürmek,yönlendirmek,tanıtmak gibi amaçlarla yazı> metinlere denir. Özellikleri: * Bu metinler ele aldığı konuya göre deneme,makale,fıkra gibi farklı isimler alır. * Hepsi düzyazı şeklindedir ancak konuyu ele alış şekilleri farklıdır. * Bu tür metinlerde okuyucuya verilmek istenen mesaj genellikle doğrudan aktarılır.Bu mesaja ana düşünce denir. * Öğretici metinlerde amaç bilgi vermek,öğretmek… olduğu için daha çok günlük dil kullanılır. * Sanatsal anlatıma,mecaz anlamlı kelimelere fazla yer verilmez. GAZETE ÇEVRESİNDE GELİŞEN METİNLER Makale: Bir gerçeği açıklamak, bir konuda görüş ve düşünceler öne sürmek ya da bir tezi savunmak, desteklemek için yazı> yazılara makale denir. Anlatım yalın ve yoğundur, nesnel bir nitelik taşır. Öne sürülen düşünce ve tez kanıtlanır. * Gazete ve dergilerde yayımlanır. Deneme: Yazarın herhangi bir konudaki görüşlerini, kesin kurallara varmadan, kanıtlamaya kalkmadan, okuyucuyu inanmaya zorlamadan anlattığı yazı türüdür. * Yazar, kendisiyle konuşuyormuş gibi bir hava sezdirir. * Samimi bir dil kullanılır. * Yazar, öne sürdüğü görüşleri ispatlamak zorunda değildir. * Yazarın kesin bir sonuca varma zorunluluğu yoktur. Yazar anlatımda ve konu seçiminde özgürdür. Fıkra: Yazarın, gündelik olayları, özel bir görüşle, güzel bir üslupla, kanıtlama gereği duymadan yazdığı kısa, günübirlik yazılardır. Gazete yazısıdır. Yazar düşüncelerini kanıtlama yoluna gitmez. Dil tabiidir.Günlük deyimlere, yer yer nükteli sözlere yer verilir. Sohbet (Söyleşi) : Yazarın, gündelik olaylarla ilgili düşüncelerini, okuyucu ile karşı karşıya oturup konuşuyormuş gibi içten bir hava içinde yazdığı yazılara sohbet denir.. Herkesi ilgilendiren konular seçilir. Yazar, sorulu-cevaplı cümlelerle karşısındakiyle konuşu-yormuş hissi verir. İçtenlik, samimilik,doğallık sohbetin özelliklerindendir. Eleştiri : Sanat, edebiyat, düşünce eserlerini hem öz hem yapı yönün-den açıklayan, başarılı ve başarısız ya da değerli ve değer-siz yönlerini gösteren, bunları örneklerle somutlaştırıp be-lirten yazı türüdür. Eleştiri objektif olmalıdır. Eleştiride amaç okura ve yazara yol göstermektir. Eleştirmenin kişisel duygularını kattığı eleştirilere öznel eleştiri, kişisel duygularını katmadığı,objektif olduğu eleşti-rilere de nesnel eleştiri denir. Röportaj : Yazarın okuyucularına bir konuyu inandırmak için kişi, eş-ya, eser ya da bir yerle ilgili olarak yaptığı incelemeleri, fotoğraflarla süsleyerek, kendi görüşlerini de katarak yazdığı gazete ve dergi yazılarına röportaj denir. Röportaj, bir çeşit haberdir. Fakat, röportajda bilgiden başka, yazarın izlenimleri, düşünceleri, görüşleri de yer alır. * Röportajı hazırlayan kişi, konuyu iyice öğrenmeli, yerinde ve gerekli incelemeleri yapmalı, gerekli belgeleri toplama-lıdır. * Röportaj türü, gazeteciliğin gelişmesiyle ortaya çıkmıştır. Bu nedenle, röportaj, özellikle gazetecilerin uyguladığı bir türdür. KİŞİSEL HAYATI KONU ALAN METİNLER Hatıra (Anı) : Bir yazarın kendisini yaşadığı ya da tanık olduğu olayları, sanat değeri taşıyan bir üslupla anlattığı yazılardır. Geçmişteki olay üzerine yazılır. Yazar, olayları kendi bakış açısından anlatır. Anılar, yaşandığı dönem hakkında bilgi verir. Anı yazarken önce konu tespit edilmeli; sonra ya günü gü-nüne tutulan notlar ya da hafızada saklanan olaylar zinciri, plâna göre düzenlenmelidir. Günlük (Günce) : Yaşanan olayların, izlenimlerin, tarih atılarak, günü gününe yazılması ile oluşan türe günlük denir. Kısa yazılardır. Olayı yaşayan kişi tarafından yazılır. Yazarın hayatından izler taşır. İçten ve sevecendir. Divan edebiyatında Ruzname denir. Gezi Yazısı : Yazarın yurt içinde ve yurt dışında gezip gördüğü yerlerin ilgi çekici özelliklerini anlattığı yazı türüdür. Gezi yazısında yazar daima, gezdiği yerleri anlatmalı, uy-durma, yanlış bilgiler vermemelidir. Yazar gördüklerini, okuyucusunun daha iyi algılaması için, karşılaştırma yapar.Okur sanki o yerleri sanatçıyla gezer gibi olur. Eskiden gezi yazılarına seyahatname, seyahat yazıları denirdi. Biyografi (Yaş> öyküsü) : Edebiyat, sanat, siyaset, ticaret vb. alanlarda haklı bir üne kavuşmuş, tanınmış insanların hayatlarını, eserlerini, başarı- larını okuyucuya duyurmak amacıyla yalın bir dille, tarafsız bir görüşle yazı> inceleme yazılarına (biyografi) denir. Kişiyi tüm yönleriyle tanıtır. Açık, sade bir dil kullanılır. Divan edebiyatında şairleri anlatan bu eserlere, "Tezkire" denirdi. Otobiyografi (Özyaş> öyküsü) : Kişinin kendi hayatını anlattığı yazıya otobiyografi denir. Çoğu zaman bunlarda, sanatçı kendisiyle beraber aile büyüklerinden, çevreden, aile içi durumlardan da söz eder. Mektup : Bir düşünce veya duygunun birilerine iletilmesi amacıyla yazı> özel yazılara mektup denir. Mektupta kullanılacak anlatım, bunu okuyacak kişinin kültür düzeyine göre ayarlanır. Edebiyatımızda mektup türü, Tanzimat Edebiyatı döneminde gelişmeye başlar. * Mektuplar, dört grupta sınıflanmaktadır: (1) Özel Mektuplar (2) Edebî Mektuplar (3) Resmî ve İş Mektupları

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cevaplar	Son Mesaj
çoşku ve heyecan dile getiren metinler	yelken	TDE Ders Notları	0	20-01-09 19:38
Atatürk'ün Türk Dili Hakkındaki Düşüncelerini İçeren Metinler	YitiK	Atatürk Köşesi	0	12-11-08 16:26

Seçenekler
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder

Benzer Konular